Kısaca
- Kompresör nedir? Havayı sıkıştırıp basınçlı hâlde depolayan makinedir.
- Seçimi belirleyen şey tank değil, litre/dakika cinsinden debidir.
- Aralıklı işte pistonlu, sürekli işte vidalı tip kullanılır.
- Kompresörden çıkan hava doğrudan kullanılmaz; önce şartlandırılır.
Kompresör nedir sorusunun kısa cevabı: havayı sıkıştırıp bir tankta basınçlı olarak biriktiren makinedir. Atölyedeki hava tabancasından fabrikadaki otomasyon hattına kadar her pnömatik iş, bu depolanmış enerjiyle çalışır.
Elektrik prizden gelir, hava ise üretilir. Kompresör bu yüzden bir pnömatik sistemin kalbi sayılır: durursa hattaki hiçbir silindir, valf ya da tabanca iş yapmaz.
Kompresör nedir, nasıl çalışır?
Çalışma mantığı her tipte aynı: dışarıdan alınan hava bir hacim içinde sıkıştırılır, hacim küçüldükçe basınç artar, sıkışan hava tanka basılır. Tank belirlenen basınca ulaşınca presostat motoru durdurur. Hava kullanıldıkça basınç düşer, alt sınıra inince motor yeniden devreye girer.
Bu dur kalk döngüsü seçimde kritik. Kompresör kapasitesinin altında bir işte sürekli çalışır, ısınır ve ömrü kısalır.
Kompresör çeşitleri
Pistonlu kompresör
Piston havayı silindir içinde sıkıştırır. Yatırım maliyeti düşüktür, bakımı basittir. Sürekli değil aralıklı çalışmaya göre tasarlanmıştır; gürültüsü yüksektir. Atölye, servis ve küçük hatların standart çözümü.
Vidalı kompresör
Birbirine geçen iki rotor havayı kesintisiz sıkıştırır. Saatlerce durmadan çalışabilir, titreşimi ve gürültüsü düşüktür. Yatırımı pistonluya göre yüksektir, sürekli üretim yapan tesisler için mantıklıdır.
Yağsız kompresör
Sıkıştırma bölgesinde yağ kullanılmaz, böylece havaya yağ buharı karışmaz. Gıda, ilaç, boyahane ve laboratuvarda gerekir. Ömrü yağlı tiplere göre kısadır ve gürültüsü tip bağımlıdır.
Kompresör nasıl seçilir?
| Ölçüt | Nasıl belirlenir |
|---|---|
| Debi | Hatta bağlı tüm aletlerin hava tüketimi toplanır, üzerine pay eklenir. Litre/dakika cinsindendir ve seçimi asıl bu belirler. |
| Basınç | En yüksek basınç isteyen alete göre seçilir. Gereğinden yüksek basınç enerjiyi boşa harcar. |
| Tank hacmi | Aralıklı kullanımda büyük tank motoru daha az çalıştırır. Sürekli kullanımda belirleyici olan tank değil debidir. |
| Elektrik | Monofaze mi trifaze mi olduğu baştan doğrulanır. Çekilen akım tesisatın taşıyabileceğinin altında kalmalıdır. |
En pahalı hata. Debiyi eksik hesaplamak. Kompresör yetişemeyince sürekli çalışır, ısınır, yağ tüketimi artar ve birkaç yılda biteceğine birkaç ayda biter. Tank büyütmek bu sorunu çözmez.
Kompresörden çıkan hava doğrudan kullanılmaz
Sıkıştırılan hava içinde üç şey taşır: yoğuşmuş su, yağ buharı ve toz. Bunlar valfin içini aşındırır, silindirin contasını bozar, boyahanede yüzeyde leke yapar. Bu yüzden hava, kullanılmadan önce şartlandırıcıdan geçirilir.
Şartlandırıcı üç işi birden yapar: filtre suyu ve katıyı ayırır, regülatör basıncı sabitler, yağlayıcı gerekiyorsa havaya kontrollü yağ katar. Basınçlı havanın temizlik sınıfları ISO 8573 standardında tanımlanır.
Şartlandırıcı ve regülatör modelleri
Fiyat ve stok durumu anlık gösterilir.
AFR-900-15 Pnömatik Filtreli Regülatör 1″1/2 0,15-0,85 Mpa
Orijinal fiyat: ₺15.849,90.₺12.749,90Şu andaki fiyat: ₺12.749,90.
Beb Hava Şartlandırıcı Yağı Pnömatik Şartlandırma Yağı 750 Gr
Orijinal fiyat: ₺599,90.₺489,90Şu andaki fiyat: ₺489,90.
IR2020-02 Pnömatik Hassas Regülatör 0,1-8 Bar 1/4
Orijinal fiyat: ₺3.229,90.₺2.599,90Şu andaki fiyat: ₺2.599,90.
AFR2000 Pnömatik Filtreli Regülatör Yuvarlak Tip 1/4
Orijinal fiyat: ₺1.209,90.₺969,90Şu andaki fiyat: ₺969,90.Bakımda atlanmaması gereken üç şey
1
Tank suyunu boşaltın
Sıkışan hava soğurken içindeki nem tankın dibinde toplanır. Boşaltılmazsa tank içeriden paslanır. Yoğun kullanımda günlük yapılır.
2
Hava filtresini temizleyin
Tıkalı emiş filtresi kompresörü zorlar ve verimi düşürür. Tozlu ortamda aralık kısalır.
3
Yağı zamanında değiştirin
Yağlı tiplerde üreticinin verdiği saat aralığına uyun. Motor yağı kompresör yağının yerini tutmaz.
Kompresör nedir sorusuna gelen diğer sorular
Kaç litrelik kompresör almalıyım?
Litre tankın hacmini anlatır, kompresörün gücünü değil. Önce aletlerin hava tüketimini toplayın; tank hacmi ancak ondan sonra anlam kazanır. Aralıklı işte büyük tank rahatlatır, sürekli işte yetmez.
Pistonlu mu vidalı mı?
Günde birkaç saat aralıklı kullanım varsa pistonlu yeterli. Vardiya boyunca durmadan hava çekiliyorsa vidalı seçilir; pistonlu bu tempoda kısa sürede yıpranır.
Kompresör yağı ile motor yağı aynı mı?
Değil. Kompresör yağı yüksek sıcaklıkta oksitlenmeye ve su ile karışmaya karşı ayrı katkılarla üretilir. Motor yağı kullanmak sakız oluşumuna ve valf sıkışmasına yol açar.
Kompresör neden sürekli çalışıyor?
Üç olağan sebep var: hatta kaçak vardır, kapasite tüketimin altındadır ya da presostat ayarı bozuktur. Önce hattı sabunlu suyla kontrol edin, kaçak yoksa debi hesabını gözden geçirin.
Yağsız kompresör her işte kullanılır mı?
Kullanılır ama gerekmedikçe tercih edilmez. Yağsız tipler yağ bulaşmasının kabul edilemez olduğu gıda, ilaç ve boya işleri içindir; genel atölye kullanımında yağlı tipler daha uzun ömürlüdür.
Özetle. Kompresör nedir diye soranlara tek cümle: havayı sıkıştırıp depolayan makine. Doğru seçim tanktan değil debiden başlar, ve çıkan hava mutlaka şartlandırılır. Hattın geri kalanı için pnömatik ürünler grubuna bakabilirsiniz.
