Pnömatik silindir nedir, nasıl seçilir?
NNitroSatışSon güncelleme: 23 Ekim 20264 dk okuma

Kısaca
- Pnömatik silindir, basınçlı havayı doğrusal harekete çeviren parçadır.
- Piston çapı kuvveti, strok ise mesafeyi belirler.
- Hız, giriş havası değil egzoz kısılarak ayarlanır.
- Yan kuvvet silindirin en büyük düşmanıdır; mil ve conta hızla aşınır.
Pnömatik silindir, hava basıncını itme ve çekme hareketine dönüştüren, otomasyon hatlarının işi fiilen yapan parçasıdır. Kompresör enerjiyi üretir, şartlandırıcı havayı hazırlar, valf yönlendirir; silindir ise bu zincirin sonunda hareketi ortaya çıkarır.
Seçimi iki sayıya dayanır ve bu iki sayı birbirinden bağımsızdır: piston çapı ne kadar kuvvet üretileceğini, strok ise bu kuvvetin ne kadar mesafede uygulanacağını belirler.

Pnömatik silindir tipleri
Tek etkili
Hava yalnızca tek yönde verilir. Geri dönüşü içerideki yay ya da yükün kendi ağırlığı sağlar. Hava tüketimi düşüktür, kumandası basittir. Kısa stroklu itme işlerinde yeterlidir.
Çift etkili
Hem ileri hem geri harekette hava kullanılır. İki yönde de kontrollü kuvvet verir. Otomasyonda en yaygın tiptir ve hız ayarı iki yönde ayrı yapılabilir.
Kompakt
Çift etkilinin kısa gövdeli hâli. Dar alanlara sığar, kısa stroklu işlerde yer kazandırır. Sıkışık makine içi montajların standart çözümü.
Çap ve strok nasıl belirlenir?

Piston çapı büyüdükçe aynı basınçta üretilen kuvvet artar. Buna karşılık silindirin her hareketinde doldurulması gereken hacim de büyür, yani hava tüketimi yükselir. Gereğinden büyük çap seçmek kompresörü boş yere zorlar.
Strok, pistonun gidebileceği mesafedir. Gereğinden uzun strok hem yer kaplar hem her harekette fazladan hava harcar. Uzun stroklarda ayrıca milin bükülmesi ve yan kuvvet riski artar.
Katalogdan pnömatik silindirler
Fiyat ve stok durumu anlık gösterilir.
MA-S ISO Manyetik Kalem Silindir 25x100mm
KDNT Manyetik Yastıklı Silindir (ISO 6431) 80x250mm
TN Çift Milli Manyetik Yassı Silindir (Dönmez Milli) 10x100mm
MA-S ISO Manyetik Kalem Silindir 16x50mm
Hız ayarı nasıl yapılır?
Giriş değil egzoz kısılır. Giriş havasını kısmak pistonun kuvvetini düşürür ve hareketi düzensiz, sarsıntılı yapar. Doğru yöntem, silindirden çıkan havayı kısmaktır: piston karşı taraftaki havayı yavaşça boşaltmak zorunda kalır ve düzgün bir hızla ilerler. Kuvvet ise tam basınçta kaldığı için değişmez.
Bu iş için hız ayar valfleri ve ayarlı susturucular kullanılır. Çift etkili silindirde iki yön ayrı ayrı ayarlanabilir; genellikle iş yapan yön hızlı, boşa dönen yön daha yavaş bırakılır.
Montaj ve yan kuvvet
Silindir yalnızca mil ekseni doğrultusunda kuvvet uygulamak üzere tasarlanmıştır. Yük açılı bağlandığında ya da hareket sırasında yön değiştirdiğinde mile dik bir kuvvet biner. Buna yan kuvvet denir ve silindirin ömrünü en çok kısaltan etkendir.
Belirtisi bellidir: milde çizik, yağ sızıntısı ve zamanla artan hava kaçağı. Çözüm doğru montaj biçimini seçmektir. Yük açılı hareket ediyorsa mafsallı ya da çatallı bağlantı kullanılır; sabit doğrusal işlerde ayaklı ya da flanşlı montaj yeterlidir.
Silindir ölçüleri uluslararası standarda bağlıdır; yuvarlak gövdeli küçük çaplı tipler için ISO 6432, profil gövdeli tipler için ISO 15552 kullanılır. Bu sayede farklı markalar birbirinin yerine takılabilir. Bağlantı parçaları için pnömatik bağlantı elemanlarına, kumanda tarafı için pnömatik valflere bakabilirsiniz.
Pnömatik silindir hakkında sık sorulanlar
Tek etkili mi çift etkili mi?
Geri dönüşte kuvvet gerekmiyorsa ve strok kısaysa tek etkili yeterli ve daha ekonomiktir. İki yönde de kontrollü hareket gerekiyorsa çift etkili seçilir.
Silindir yavaş çalışıyor, sebebi ne?
Çoğu zaman silindirde değil ona giden yolda sorun vardır: ince ya da uzun hortum, tıkalı şartlandırıcı filtresi, hattaki kaçak ya da yanlış ayarlanmış hız valfi.
Mil neden yağ sızdırıyor?
En yaygın sebep yan kuvvettir. Mil sızdırmazlık elemanı tek yönlü yüke göre tasarlanmıştır; açılı yük onu bir tarafından aşındırır. Montaj biçimi gözden geçirilir.
Yastıklama ne işe yarar?
Piston strok sonuna geldiğinde sert çarpmayı yumuşatır. Hızlı hareket eden ve ağır yük taşıyan silindirlerde gövde ömrünü belirgin biçimde uzatır.
Kompakt silindir daha mı zayıf?
Kuvvet piston çapıyla belirlenir, gövde boyuyla değil. Aynı çaptaki kompakt silindir aynı kuvveti verir; farkı strok sınırının kısa olmasıdır.
Özetle. Pnömatik silindir seçimi çapla ve strokla başlar, montaj biçimiyle biter. Hızı egzozdan ayarlayın, yükü eksende tutun; bu ikisi ömrü kat kat uzatır.
Bunları da okuyun
Pnömatik ve hidrolik yazıları →
Pnömatik ve hidrolik28 Ekim 20264 dk okuma
Solenoid valf nedir, nasıl çalışır?
Solenoid valf elektrik sinyalini havanın yönüne çevirir. Gösterim, seçim ve arızalar.
Yazıyı okuyun →
Pnömatik ve hidrolik12 Ekim 20264 dk okuma
Rakor nedir, çeşitleri ve seçimi
Rakor, hattı bozmadan sökülebilen bağlantı parçasıdır. Aileleri ve seçim ölçütleri.
Yazıyı okuyun →
Pnömatik ve hidrolik7 Ekim 20264 dk okuma
Pnömatik hortum seçimi: çap, malzeme ve uzunluk
Pnömatik hortum dış çapla ölçülür. Malzeme, uzunluk ve montaj kuralları.
Yazıyı okuyun →