Kısaca
- Pnömatik hortum ölçüsü dış çaptan okunur; rakor bu ölçüye göre kavrar.
- Poliüretan esnektir, poliamid serttir ve daha sıcağa dayanır.
- Uzun ve ince hortum silindirin kuvvetini değil hızını düşürür.
- Kesim düz ve çapaksız olmalı, yoksa o-ring sızdırır.
Pnömatik hortum, basınçlı havayı kompresörden şartlandırıcıya, oradan valfe ve silindire taşıyan hattır. Basit bir parça gibi görünür ama sistemin performansını doğrudan belirler: yanlış seçilen hortum, doğru seçilmiş bir silindiri bile yavaşlatır.
Seçimde üç şey belirleyicidir: ölçü, malzeme ve uzunluk. Üçü de sahada sık karıştırılır.
Pnömatik hortum ölçüsü nasıl okunur?
Katalogda geçen 4, 6, 8, 10, 12 ve 16 mm gibi değerler hortumun dış çapıdır. Rakorun kavrama dişleri ve o-ringi bu ölçüye göre üretilir. Sipariş verirken esas alınacak sayı budur.
İç çap ise havanın geçtiği kesiti verir ve debiyi belirler. Aynı dış çapta farklı et kalınlığı farklı iç çap demektir; bu fark basınç dayanımını ve akış kapasitesini değiştirir. Ama rakor seçiminde iç çapa bakılmaz.
En sık sipariş hatası. İç çapa göre ölçü vermek. Hidrolik ve su hattında hortumlar iç çapla anılır, pnömatikte ise dış çapla. Alışkanlıkla iç çap söylendiğinde gelen hortum rakora girmez.
Hangi malzeme?
Poliüretan (PU)
Çok esnektir ve kıvrılmaya dayanır. Sürekli hareket eden robot kolu, kayar tabla ve elde taşınan alet hatlarında tercih edilir. Küçük yarıçapta kıvrıldığında bile kesiti fazla daralmaz.
Poliamid (PA)
Daha serttir ve daha yüksek sıcaklığa dayanır. Sabit tesisatta, makine gövdesi içinde ve sıcak ortamda kullanılır. Sert olduğu için dar yarıçapta kıvrılmaz, dirsekle yönlendirilir.
Polietilen (PE)
Ekonomik seçenektir. Sabit ve zorlanmayan hatlarda iş görür. Esneklik ve sıcaklık dayanımı diğer ikisinin gerisindedir.
Katalogdan pnömatik hortum
Fiyat ve stok durumu anlık gösterilir.
WPU1000 Poliüretan Pnömatik Hortum 6,5x10mm Mavi 5mt
Orijinal fiyat: ₺509,90.₺389,90Şu andaki fiyat: ₺389,90.
WPU0600 Poliüretan Pnömatik Hortum 4x6mm Mavi 5mt
Orijinal fiyat: ₺319,90.₺249,90Şu andaki fiyat: ₺249,90.
WPU0805 Poliüretan Pnömatik Hortum 5,5x8mm Şeffaf 5mt
Orijinal fiyat: ₺389,90.₺299,90Şu andaki fiyat: ₺299,90.
WPU1000 Poliüretan Pnömatik Hortum 6,5x10mm Şeffaf 5mt
Orijinal fiyat: ₺509,90.₺389,90Şu andaki fiyat: ₺389,90.Uzunluk ve çap neden birlikte düşünülür?
Hava hattı boyunca basınç kaybeder. Kayıp, hortum uzadıkça ve çap küçüldükçe artar. Kâğıt üzerinde doğru seçilmiş bir silindir, ince ve uzun bir hortumla beslendiğinde beklenen hızı vermez.
Burada yaygın bir yanlış anlama var: hortum silindirin kuvvetini değil hızını düşürür. Kuvvet basınçla belirlenir ve hat sonunda basınç yine dengelenir; ancak silindirin dolması uzar, hareket yavaşlar.
Pratik kural. Silindir yavaş çalışıyorsa önce hortum çapına ve hattaki kaçaklara bakın. Sorun çoğu zaman silindirde değil, ona giden yolda olur.
Hattı nasıl döşemeli?
Hortumun ömrünü belirleyen şey çoğu zaman malzemesi değil, nasıl döşendiğidir. En sık görülen sorun keskin dönüşlerdir. Küçük yarıçapta kıvrılan hortumun kesiti daralır, debisi düşer ve o noktada malzeme yorulur. Dönüş gereken yerde hortumu zorlamak yerine dirsek rakor kullanmak hem akışı korur hem ömrü uzatır.
İkinci sorun gerginliktir. Hareketli bir eksene bağlanan hortum, hareketin en uzak noktasında bile gergin kalmamalıdır. Gergin hortum rakorun kavrama dişlerini sürekli çeker ve zamanla yerinden çıkar.
Üçüncüsü sürtünmedir. Makine gövdesinin keskin kenarına sürten hortum aylar içinde aşınır ve ince bir kaçak başlar. Bu tür kaçaklar duyulmaz ama kompresörü sürekli çalıştırır ve elektrik faturasında görünür.
Kesim ve montaj
Hortum, rakora girecek ucundan düz ve çapaksız kesilmelidir. Eğik ya da ezik kesim o-ringin tam oturmasını engeller ve kaçak yapar. Bu iş için hortum makası kullanılır; kerpeten ve maket bıçağı ucu ezer.
Takarken hortum sonuna kadar itilir. Yarım itilmiş hortum ilk basınçta yerinden fırlayabilir. Sökerken bilezik bastırılır ve hortum düz çekilir; zorlayarak çekmek kavrama dişlerini yıpratır.
Hattın bağlantı parçaları için pnömatik bağlantı elemanlarına, hattın besleme tarafı için şartlandırıcı ve regülatörlere bakabilirsiniz. Pnömatik sistemlerin genel kuralları ISO 4414 standardında tanımlanır.
Pnömatik hortum hakkında sık sorulanlar
Hortum ölçüsü dış çap mı iç çap mı?
Pnömatikte dış çaptır. 8 mm hortum, dış çapı 8 mm olan hortumdur ve 8 mm rakora girer.
Poliüretan mı poliamid mi?
Hareket eden hatta poliüretan, sabit ve sıcak ortamda poliamid. Hortum sürekli kıvrılıp açılıyorsa esneklik belirleyici olur.
Hortum kaç bar dayanır?
Dayanım malzemeye, et kalınlığına ve sıcaklığa göre değişir; ürünün kendi değeri ambalajından okunur. Sıcaklık arttıkça izin verilen basınç düşer.
Hortum neden rakordan çıkıyor?
Üç olağan sebep var: hortum sonuna kadar itilmemiştir, ucu eğik kesilmiştir ya da kavrama dişleri defalarca sökme takma ile yıpranmıştır. Yıpranmış uçtan birkaç santim kesip yeniden takmak çoğu zaman çözer.
Farklı ölçüler birbirine bağlanır mı?
Bağlanır, bunun için redüksiyonlu rakor kullanılır. Ancak çap küçültmek akışı kısar; gereksiz daraltmadan kaçınılır.
Özetle. Pnömatik hortum seçimi üç sayıya bakar: dış çap, malzeme ve uzunluk. Ölçüyü dış çaptan okumak, sipariş hatalarının çoğunu baştan siler.
