Kısaca
- Vana çeşitleri görevlerine göre ayrılır: kesme, kısma ve tek yön kontrolü.
- Küresel vana kesme içindir; yarı açık bırakılarak debi ayarlanmaz.
- Çekvalfe kumanda edilmez, akış yönünü kendi okur.
- Pislik tutucu vana değildir ama vanaların ömrünü belirler.
Bir hatta hangi vananın gerektiğini seçmek, önce vananın ne iş yapacağını netleştirmekle başlar. Vana çeşitleri arasındaki asıl ayrım malzeme ya da ölçü değil, üstlendikleri görevdir: hattı tamamen kesmek, akışı kısarak ayarlamak ya da ters yönde geçişi engellemek.
Yanlış seçim genellikle burada başlar. Kesme için tasarlanmış bir vanayı ayar için kullanmak, parçayı birkaç ayda bitirir.
Vana çeşitleri ve görevleri
Küresel vana
İçinde delikli bir küre döner. Çeyrek turda tam açılır ve tam kapanır. Açıkken geçiş neredeyse boru çapı kadardır, bu yüzden basınç kaybı çok düşüktür. Ana hat kesmenin standardıdır.
Kelebek vana
Hat içinde duran bir disk kendi ekseninde döner. Büyük çaplarda hafif ve ucuzdur, az yer kaplar. Kısmi açıklıkta kullanılabildiği için sınırlı debi ayarına da izin verir.
Çekvalf
Kumanda edilmez. Akışa tek yönde izin verir, ters yönde kendiliğinden kapanır. Pompa çıkışında suyun geri kaçmasını ve çarkın ters dönmesini önler.
Pislik tutucu
Teknik olarak vana değil süzgeçtir ama vana grubuyla birlikte anılır. Hattaki katı parçacıkları tutar; sayaç, pompa ve kontrol vanası öncesine konur.
Hangi vana hangi işi yapar?
En sık yapılan hata. Küresel vanayı yarı açık bırakarak debi ayarlamaya çalışmak. Bu konumda akış kürenin kenarından hızla geçer, küreyi ve oturma yüzeyini aşındırır. Vana kısa sürede tam kapanamaz hâle gelir. Debi ayarı gerekiyorsa bunun için tasarlanmış bir vana kullanılır.
Katalogdan küresel vana modelleri
Fiyat ve stok durumu anlık gösterilir.
TDS PN25 Rakorlu Küresel Vana Tam Geçişli Kelebel Kollu DN32 1 1/4″
Orijinal fiyat: ₺3.359,90.₺2.709,90Şu andaki fiyat: ₺2.709,90.
TDS PN25 Kelebek Kollu Küresel Vana (İç Dişli Tam Geçişli) DN15 1/2″
Orijinal fiyat: ₺889,90.₺709,90Şu andaki fiyat: ₺709,90.
TDS PN25 Kelebek Kollu Küresel Vana (İç Dişli Tam Geçişli) DN20 3/4″
Orijinal fiyat: ₺1.179,90.₺949,90Şu andaki fiyat: ₺949,90.
TDS PN25 Kelebek Kollu Küresel Vana (İç Dişli Tam Geçişli) DN25 1″
Orijinal fiyat: ₺1.629,90.₺1.309,90Şu andaki fiyat: ₺1.309,90.Malzeme ve ölçü
| Ölçüt | Neye bakılır |
|---|---|
| Gövde | Temiz su ve ısıtmada pirinç yeterli. Kimyasal, gıda ve dış ortamda paslanmaz; klorür varsa AISI 316. |
| Geçiş | Tam geçişli küresel vanada iç çap boru çapına eşittir. Kısmi geçişlide daha dar olduğu için basınç kaybı artar. |
| Bağlantı | Dişli, flanşlı ya da kaynaklı olabilir. Dişlide standardın BSP mi NPT mi olduğu doğrulanır. |
| Akışkan | Sıcaklık, basınç ve akışkanın cinsi conta malzemesini belirler. Buhar ve kimyasal ayrı conta ister. |
Vana gövdelerinde kullanılan paslanmaz alaşımların bileşimi ISO 15510 standardında tanımlanır. Katalogda küresel vana, çekvalf ve paslanmaz pislik tutucu ayrı gruplardadır.
Vana bakımı ve ömrü
Vanaların çoğu arızalanmaz, ihmalden bozulur. Aylarca aynı konumda kalan bir küresel vana, kürenin oturma yüzeyinde kireç ve tortu biriktirir; kullanılmak istendiğinde ya dönmez ya da tam kapanmaz. Uzun süre sabit kalan vanaları ara ara tam açıp kapamak bu birikmeyi önler.
İkinci sık sebep hattaki katı parçacıklardır. Kaynak çapağı, kum ve pas, oturma yüzeyine kaçtığında vana tam sızdırmaz olur. Pislik tutucunun görevi tam olarak budur ve arkasındaki bütün ekipmanın ömrünü belirler.
Üçüncüsü aşırı sıkmadır. Dişli bağlantıda sızdırıyorsa çözüm daha çok sıkmak değildir; diş, conta ve teflon sarımı kontrol edilir. Özellikle pirinç gövdelerde zorlamak çatlağa yol açar.
Vana çeşitleri hakkında sık sorulanlar
Küresel vana ile kelebek vana arasında nasıl seçim yapılır?
Küçük ve orta çaplarda küresel vana daha sızdırmaz ve dayanıklıdır. Büyük çaplarda kelebek vana hem hafif hem ekonomiktir ve daha az yer kaplar.
Debi ayarı için hangi vana kullanılır?
Kısma görevine uygun tasarlanmış vanalar kullanılır. Küresel vana bu iş için uygun değildir; kısmi açıklıkta hızla aşınır.
Pislik tutucu neden gerekli?
Hattaki kum, tortu ve kaynak çapağı vananın oturma yüzeyine kaçtığında vana tam kapanmaz. Pislik tutucu bunları önceden yakalar ve arkasındaki ekipmanın ömrünü uzatır.
Çekvalf hattı kesmeye yarar mı?
Yaramaz. Yalnızca ters akışı durdurur. Bakım için hattı kesmek gerekiyorsa ayrıca bir küresel vana bulunmalıdır.
Vana ters takılırsa ne olur?
Küresel vanada yön genellikle sorun çıkarmaz. Çekvalfte ise gövdedeki ok yönü kritiktir; ters takılan çekvalf hattı tamamen kapatır.
Özetle. Vana çeşitleri arasında seçim, ölçüden önce görevden başlar: kesecek mi, kısacak mı, yoksa ters akışı mı durduracak. Görev netleşince malzeme ve ölçü kolay kısımdır.
