Kısaca
- Çekvalf nedir? Akışa tek yönde izin veren, ters akışı kendiliğinden durduran vanadır.
- Kumanda gerektirmez, hattı basınç farkıyla okur.
- Klapeli tip aşağı akışlı dikey hatta çalışmaz, yaylı tip her yönde çalışır.
- Boru çapına göre değil, gerçek debiye göre seçilir.
Çekvalf nedir sorusunun en kısa cevabı şu: akışkanın tek yönde geçmesine izin veren, ters yönde gelmesini engelleyen vanadır. Dışarıdan kumanda gerektirmez, hattaki basınç farkıyla kendi kendine açılır ve kapanır.
Bir pompanın çıkışındaki çekvalfi düşünün. Pompa çalışırken akış kapağı iter, vana açılır, su geçer. Pompa durduğunda yukarıdaki su geri düşmeye başlar; bu ters akış kapağı yerine oturtur ve hat kilitlenir. Elektrik yok, sinyal yok, kol yok. Vananın yaptığı tek şey akışın yönünü okumak.
Çekvalf nedir, nasıl çalışır?
Her çekvalfin bir açılma basıncı vardır. Kapağı yerinde tutan yay ya da kapağın kendi ağırlığı, belli bir basınç farkına kadar direnir. Akış bu eşiği geçince vana açılır, basınç düşünce yay veya yerçekimi kapağı geri kapatır.
Bu eşik göründüğünden önemli. Çok düşük olursa vana en ufak dalgalanmada titrer. Çok yüksek olursa hatta gereksiz basınç kaybı yaratır.
Çekvalf çeşitleri
Dik yaylı çekvalf
Kapak, yayla desteklenen bir mil üzerinde dikey hareket eder. Yay yerçekiminden bağımsız çalıştığı için vana yatay, dikey ya da ters monte edilebilir. Hızlı kapanır, koç darbesini azaltır. Basınç kaybı klapeliye göre biraz yüksektir. Katalogda kısaca dik çekvalf adıyla geçer.
Klapeli (çalparalı) çekvalf
Menteşeye asılı kapak akışla açılır, akış kesilince kendi ağırlığı ve ters basınçla kapanır. Tam açıkken geçiş kesiti neredeyse boru çapı kadar olduğu için basınç kaybı düşüktür. Karşılığında montaj konumu kısıtlıdır. Piyasada çoğunlukla çalparalı çekvalf denir; ikisi aynı vanadır.
Çift klapeli çekvalf
Kapak ikiye bölünmüştür, iki yarım yaylarla kapanır. İki flanş arasına sıkıştırılarak monte edilir ve hatta çok az yer kaplar. Büyük çaplı hatlarda tercih edilir.
Küresel çekvalf
Bir bilye konik yuvaya oturarak kapatır. Tortu taşıyan, kirli ve viskoz akışkanlarda iyi iş görür.
Pistonlu çekvalf
Dik yaylının daha sıkı toleranslı hâli. Temiz akışkanda daha kesin sızdırmazlık verir, kirli akışkanda sıkışma riski taşır.
Çekvalf montaj yönü neden önemli?
Dikkat. Montaj konumundan emin değilseniz yaylı tip alın. Her yönde çalışır ve sahada en sık yapılan hatayı baştan siler.
Nerede kullanılır?
- Pompa çıkışlarında, pompa durunca suyun geri kaçmasını ve çarkın ters dönmesini önlemek için
- Kazan ve boyler dönüş hatlarında
- Kompresör ve basınçlı hava hatlarında, havanın geri boşalmasını engellemek için
- İki ayrı kaynağın birleştiği hatlarda, birinin diğerine karışmasını önlemek için
- Su sayacı sonrasında, şebekeye geri akışı engellemek için
Çekvalf seçerken nelere bakmalı?
| Ölçüt | Neye bakılır |
|---|---|
| Ölçü | Diş ya da flanş ölçüsü hattınkiyle aynı olmalı. Küçültmek akış hızını artırır ve basınç kaybı yaratır. |
| Montaj konumu | Klapeli tip aşağı akışlı dikey hatta çalışmaz. Emin değilseniz yaylı tip. |
| Gövde malzemesi | Temiz suda pirinç yeterli. Kimyasal, gıda, deniz suyu ve açık havada paslanmaz. AISI 316 klorüre karşı 304’ten dayanıklıdır. |
| Akışkan | Tortulu ve viskoz akışkanda bilyeli, temiz akışkanda pistonlu ya da yaylı tip. |
| Ok yönü | Gövdenin üzerindeki ok akış yönünü gösterir. Ters takılan çekvalf hattı tamamen kapatır. |
Katalogda çekvalf çeşitleri ve paslanmaz çekvalf ayrı ayrı listelenir. Paslanmaz gövdelerde kullanılan alaşımların bileşimi için ISO 15510 paslanmaz çelik standardına bakabilirsiniz.
Katalogdan çekvalf modelleri
Fiyat ve stok durumu anlık gösterilir.
AISI 304 Paslanmaz Dişli Dik Yaylı Çekvalf 1/2″
Orijinal fiyat: ₺1.039,90.₺779,90Şu andaki fiyat: ₺779,90.
AISI 316 Paslanmaz Dişli Dik Yaylı Çekvalf 1 1/2″
Orijinal fiyat: ₺4.259,90.₺3.179,90Şu andaki fiyat: ₺3.179,90.
TDS Pirinç Dik Çekvalf DN15 1/2″
Orijinal fiyat: ₺689,90.₺549,90Şu andaki fiyat: ₺549,90.
AISI 304 Paslanmaz Dişli Dik Yaylı Çekvalf 1″
Orijinal fiyat: ₺1.639,90.₺1.229,90Şu andaki fiyat: ₺1.229,90.Sık yapılan üç hata
1. Vanayı olduğundan büyük seçmek
Kapağın tam açık kalabilmesi için belli bir minimum debi gerekir. Debi açılma eşiğine yakınsa kapak sürekli açılıp kapanır, gürültü yapar ve yatağını yer.
2. Klapeli tipi yanlış konumda kullanmak
Aşağı akışlı dikey hatta kapak açık kalır. Sorun genelde hat basınçlanana kadar fark edilmez.
3. Kesme görevini çekvalfe yüklemek
Çekvalf hattı servis için kesmez. Bakım yapılacak hatta ayrıca bir küresel vana bulunmalı.
Çekvalf nedir sorusuna gelen diğer sorular
Çekvalf ile küresel vana arasındaki fark nedir?
Küresel vana elle açılıp kapanır ve hattı kesmek için kullanılır. Çekvalfe kumanda edilmez; akışın yönünü kendi okur, tersine geçişi engeller. İkisi çoğu zaman aynı hatta birlikte bulunur.
Çekvalf yatay mı dikey mi takılır?
Yaylı tipler her konumda çalışır. Klapeli tipler yatay hatta ya da akışın yukarı doğru olduğu dikey hatta takılır.
Çekvalf su kaçırıyorsa ne yapmalı?
Genellikle yuvaya oturan yüzeye kir ya da tortu kaçmıştır; sökülüp temizlenince çoğu kez düzelir. Yuva aşınmışsa vana değişir.
Paslanmaz mı pirinç mi almalı?
Şebeke suyu ve ısıtma hattında pirinç yeterli. Kimyasal, gıda teması, deniz suyu ya da dış ortam varsa paslanmaz tercih edilir.
Çekvalf koç darbesini önler mi?
Tam olarak önlemez ama azaltır. Hızlı kapanan yaylı tipler, kapak geri akışa kapılmadan kapandığı için darbeyi klapeli tiplere göre daha az hissettirir. Şiddetli darbe sorunu olan hatlarda ayrıca darbe emici kullanılır.
Özetle. Çekvalf nedir diye soranlar için tek cümle: hattı tek yöne kilitleyen, kumanda istemeyen vana. Doğru seçim üç şeye bakar; ölçü, montaj konumu ve gövde malzemesi. Çekvalfin bağlanacağı diğer parçalar için mekanik tesisat grubuna bakabilirsiniz.
